Anaokulunda gün içinde birçok grup etkinliği yapılır.

Çocuklar bazen halka olur, şarkı söyler, dans eder, drama oyununa katılır, sanat çalışması yapar, hikâye dinler, ritim tutar, hareket etkinliğine girer ya da öğretmenin başlattığı ortak bir oyunun parçası olur.

Bazı çocuklar bu etkinliklere hemen katılır.

Şarkıya eşlik eder. El kaldırır. Dans eder. Arkadaşlarının arasında yerini alır. Öğretmenin yönergesini izler. Ortaya çıkmaktan rahatsız olmaz.

Bazı çocuklar ise kenarda durur.

Bakar ama katılmaz. Şarkıyı bilir ama söylemez. Dans etmek istemez. Resim masasına yaklaşır ama başlamaz. Drama oyununda rol almak istemez. Halka zamanında sessizce oturur. Öğretmen davet ettiğinde başını sallar veya geri çekilir.

Aile bu durumu duyduğunda kaygılanabilir:

“Çocuğum etkinliklere katılmıyor mu?”
“Uyum sağlayamıyor mu?”
“Çekingen mi?”
“Arkadaşlarından geri mi kalıyor?”
“Okulu sevmiyor mu?”
“Öğretmen yeterince dahil edemiyor mu?”
“İleride de böyle pasif mi olacak?”

Bu kaygılar anlaşılırdır. Çünkü anaokulu çoğu zaman çocuğun sosyal katılımının ilk görüldüğü alanlardan biridir.

Ancak çocuk grup etkinliğine katılmak istemiyor diye düşündüğümüzde, bunu hemen uyumsuzluk veya problem olarak yorumlamak doğru değildir.

Çocuk bazen katılmıyor gibi görünürken aslında izliyordur. Hazırlanıyordur. Ortamı anlamaya çalışıyordur. Grup içinde görünür olmanın duygusunu tartıyordur. Hata yapmaktan çekiniyordur. Yorgundur. Etkinlik ona uzun gelmiştir. Ya da yalnızca o gün katılmaya hazır değildir.

Bu nedenle önemli olan şudur:

Çocuk etkinliğe hiç mi bağlanmıyor, yoksa kendi ritmiyle mi yaklaşıyor?

Grup Etkinliği Çocuk İçin Ne Anlama Gelir?

Yetişkin için grup etkinliği basit görünebilir.

“Şarkı söyleyecekler.”
“Dans edecekler.”
“Birlikte resim yapacaklar.”
“Öğretmenin yönergesini takip edecekler.”

Ama çocuk için grup etkinliği çok katmanlı bir deneyimdir.

Çocuk aynı anda birçok şeyi yönetmek zorundadır:

• Öğretmeni dinlemek,
• Arkadaşlarının arasında durmak,
• Sırayı takip etmek,
• Ne yapacağını anlamak,
• Bedeniyle katılmak,
• Yanlış yapma ihtimalini taşımak,
• Başkaları tarafından görülmek,
• Gerekirse beklemek,
• Kendi isteğini grup ritmine uydurmak.

Bu beceriler okul öncesi dönemde gelişim hâlindedir.

Bu yüzden bir çocuğun grup etkinliğine hemen katılmaması bazen gelişimsel olarak anlaşılabilir bir durumdur.

Katılım yalnızca “orada bulunmak” değildir. Çocuğun bedeniyle, dikkatiyle, duygusuyla ve sosyal cesaretiyle orada olabilmesidir.

Etkinliğe Katılmamak Her Zaman Reddetmek midir?

Hayır.

Çocuk etkinliğe katılmadığında yetişkin bunu genellikle reddetme olarak yorumlar.

“İstemiyor.”
“Yapmıyor.”
“Katılmıyor.”
“Direniyor.”

Oysa bazı çocuklar etkinliği reddetmez; yalnızca henüz içine giremez.

Bakar, izler, arkadaşlarını takip eder, öğretmenin ne yaptığını anlamaya çalışır. Belki içinden şarkıya eşlik eder ama sesini çıkarmaz. Belki dans hareketlerini gözleriyle izler ama bedeniyle katılmaz. Belki eve gidince aynı şarkıyı söyler.

Bu durumda çocuk etkinliğin dışında değildir. Farklı bir katılım biçimi içindedir.

İzlemek de bazen katılımın ilk aşamasıdır.

Öğretmen ve aile şu sorulara bakabilir:

• Çocuk etkinliği izliyor mu?
• Öğretmene bakıyor mu?
• Arkadaşlarını takip ediyor mu?
• Sonradan etkinliği evde tekrar ediyor mu?
• Bir süre sonra küçük bir hareketle katılıyor mu?
• Etkinlik bittiğinde ne olduğunu anlatabiliyor mu?
• Bazı etkinliklere katılıp bazılarına mı katılmıyor?

Eğer çocuk ilgisini koruyor ama aktif katılıma geçmiyorsa, acele ettirilmeden desteklenebilir.

Çocuk Neden Grup İçinde Görünür Olmak İstemez?

Grup etkinlikleri çocuğu görünür kılar.

Şarkı söylerken sesi duyulur. Dans ederken bedeni görülür. Drama oyununda rol aldığında arkadaşlarının bakışı ona yönelir. Öğretmen soru sorduğunda cevap vermesi beklenir.

Bazı çocuklar görünür olmayı sever. Bazıları ise bundan çekinir.

Görünür olmak şu duyguları tetikleyebilir:

• Yanlış yaparsam ne olur?
• Arkadaşlarım bana bakar mı?
• Öğretmen beğenir mi?
• Sesim duyulur mu?
• Hareketimi komik bulurlar mı?
• Sıram geldiğinde ne yapacağımı unutur muyum?
• Ben hazır değilken herkes beni görür mü?

Küçük çocuklar bu düşünceleri yetişkin gibi ifade etmez. Ancak bedenleriyle geri çekilebilirler.

Dans etmek istemezler. Şarkıda susarlar. Soru sorulduğunda başını eğerler. Drama oyununda rol almazlar. Resimlerini göstermek istemezler.

Bu durumda çocuğu zorla ortaya çıkarmak, görünür olma kaygısını artırabilir.

“Hadi Sen de Katıl” Demek Neden Bazen İşe Yaramaz?

Yetişkinler çocuğu desteklemek için sık sık şöyle der:

“Hadi sen de katıl.”
“Bak herkes yapıyor.”
“Sen de söyle.”
“Sen de dans et.”
“Hiç utanma.”
“Arkadaşlarınla birlikte yap.”

Bu cümleler iyi niyetlidir. Ancak bazı çocuklar için baskı gibi yaşanabilir.

Çocuk zaten katılmadığının farkındadır. Yetişkin bunu yüksek sesle söylediğinde, kendisini daha fazla görünür ve yetersiz hissedebilir.

Özellikle grup içinde yapılan çağrılar çocuğu sahneye çıkarabilir.

Çocuk katılmak isterken bile geri çekilebilir.

Daha destekleyici dil şöyle olabilir:

“İstersen önce izleyebilirsin.”
“Hazır olduğunda küçük bir hareketle katılabilirsin.”
“Yanımda durup izleyebilirsin.”
“Şarkıyı içinden söylemen de olabilir.”
“Biraz sonra senin için daha küçük bir yer açalım.”

Bu dil çocuğun ritmini kabul eder, ama onu tamamen dışarıda da bırakmaz.

Çocuk Önce İzleyerek Katılır mı?

Evet.

Okul öncesi dönemde izlemek çok önemli bir öğrenme biçimidir.

Çocuk öğretmenin hareketlerini, arkadaşlarının tepkilerini, etkinliğin sırasını ve grubun ritmini izleyerek anlamaya çalışır.

Özellikle yeni etkinliklerde çocuk önce gözlem yapmak isteyebilir.

Bir dans etkinliğinde önce diğer çocukların nasıl hareket ettiğini izler.
Bir drama etkinliğinde rollerin nasıl dağıldığını anlamaya çalışır.
Bir sanat etkinliğinde malzemenin nasıl kullanıldığını görür.
Bir müzik etkinliğinde şarkının tekrarını bekler.

Bu izleme dönemi kesilmediğinde, çocuk sonraki tekrarlarında daha güvenli katılabilir.

Yetişkinin görevi izleyen çocuğu hemen aktif hâle getirmek değil, izleyerek katılımını fark etmek ve zamanla küçük davetler sunmaktır.

Çocuk Neden Müzik ve Dans Etkinliğine Katılmak İstemez?

Müzik ve dans etkinlikleri bazı çocuklar için çok keyifli, bazıları için ise oldukça zorlayıcı olabilir.

Çünkü bu etkinlikler bedeni görünür kılar.

Çocuk hareket eder, ritim tutar, ses çıkarır, bazen öğretmenin hareketini taklit eder, bazen grup içinde eş zamanlı davranması beklenir.

Bazı çocuklar bedensel olarak rahat açılır. Bazıları ise bedeninin başkaları tarafından görülmesinden utanır.

Bazı çocuklar yüksek sesten zorlanır. Bazıları hareketleri takip edemez. Bazıları dansın serbestliğinden değil, tam tersine belirsizliğinden kaygılanır.

“Dans et” cümlesi yetişkin için eğlenceli bir davettir. Çocuk için ise şu anlama gelebilir:

“Herkesin içinde bedenimi göstermem gerekiyor.”

Bu nedenle dans etmeyen çocuk hemen isteksiz ya da mutsuz sanılmamalıdır.

Öğretmen küçük başlangıçlar sunabilir:

“İstersen sadece elinle ritim tut.”
“İstersen yanımda dur.”
“İstersen şarkının sadece nakaratında katıl.”
“İstersen önce arkadaşlarını izle.”

Katılım bedensel olarak küçük bir hareketle başlayabilir.

Çocuk Sanat Etkinliğine Neden Başlamaz?

Sanat etkinliği çocuk için özgürleştirici olabilir. Ancak bazı çocuklarda kaygı da yaratabilir.

Özellikle yetişkinlerin ürüne çok önem verdiği ortamlarda çocuk “güzel yapma” baskısı hissedebilir.

Kâğıdın karşısında durur ama çizmez. Makası eline almaz. Boyayı sürmek istemez. Arkadaşlarının yaptığına bakar. Öğretmenin nasıl değerlendireceğini anlamaya çalışır.

Bu durumda çocuk sanat etkinliğini reddetmiyor olabilir; hata yapmaktan çekiniyor olabilir.

Öğretmen şu dili kullanabilir:

“Burada doğru ya da yanlış resim yok.”
“İstersen önce boyaya dokunabilirsin.”
“Başlamak zor geldi. Küçük bir yerden deneyebiliriz.”
“Arkadaşının yaptığının aynısını yapmak zorunda değilsin.”

Sanat etkinliğinde amaç ürün değil, çocuğun malzemeyle ilişki kurmasıdır.

Eğer etkinlik sonunda herkesin birbirine benzeyen bir ürünü varsa, çocuk zaten kendi yaratıcı katılımını değil, yetişkinin yönergesini uygulamıştır.

Bu nedenle bazı çocukların başlamadan önce beklemesi, kendi hareketini bulmaya çalışması olabilir.

Drama ve Rol Oyunlarına Katılmak Neden Zor Olabilir?

Drama etkinliklerinde çocuk bir role girer.

Hayvan olur, anne olur, doktor olur, ağaç olur, rüzgâr olur, masal karakteri olur. Ses çıkarır, bedenini kullanır, arkadaşlarının önünde davranır.

Bu bazı çocuklar için çok doğal ve keyiflidir.

Bazıları için ise görünür olma, rol alma ve beklenmedik davranma kaygısı taşır.

Çocuk içinden oyunu seviyor olabilir ama ortaya çıkmak istemeyebilir.

Öğretmen çocuğu büyük bir role zorlamak yerine küçük bir rol verebilir:

“Sen rüzgâr olabilirsin; sadece ellerini hareket ettirmen yeterli.”
“İstersen ağacın yanında duran taş olabilirsin.”
“İstersen bu tur izleyici ol, sonraki turda küçük bir rol seçelim.”

Drama etkinliğinde katılım yalnızca konuşan başrol olmak değildir. Sessiz bir rol de katılımdır.

Grup Etkinliğine Katılmamak Okula Uyum Sorunu mudur?

Her zaman değil.

Bir çocuk okula uyum sağlamış olabilir; öğretmenini sever, arkadaşlarıyla oynar, yemek yer, bahçeye çıkar, okula mutlu gelir. Ancak bazı grup etkinliklerine katılmak istemeyebilir.

Bu durumda genel okul uyumu ile belirli etkinliklere katılım birbirinden ayrılmalıdır.

Şu sorular yardımcı olur:

• Çocuk okula gelmekte zorlanıyor mu?
• Öğretmeniyle güven ilişkisi var mı?
• Serbest oyuna katılıyor mu?
• Arkadaşlarıyla ilişkisi nasıl?
• Bazı etkinliklere katılıp bazılarına mı katılmıyor?
• Katılmadığı etkinliklerde izleyici olarak bağlı kalıyor mu?
• Zamanla küçük ilerlemeler var mı?

Eğer çocuk sadece bazı grup etkinliklerinde zorlanıyor ama okulun diğer alanlarında rahat görünüyorsa, bu mutlaka uyum problemi değildir.

Ancak çocuk genel olarak okuldan kopuk, ilişkiden uzak ve sürekli geri çekilmiş durumdaysa daha kapsamlı değerlendirme gerekir.

Çocuğun Mizacı Grup Katılımını Etkiler mi?

Evet.

Her çocuk aynı sosyal ritme sahip değildir.

Bazı çocuklar dışa dönük, hızlı katılan, grup içinde rahat görünen bir mizaca sahiptir. Bazıları daha temkinli, gözlemci ve yavaş ısınan bir ritme sahiptir.

Yavaş ısınan çocuk yeni etkinliklere hemen katılmaz. Önce bakar, sonra küçük bir adım atar. Kendisini güvende hissettiğinde açılır.

Bu çocukları sürekli “çekingen” diye adlandırmak doğru değildir.

Çünkü etiket zamanla çocuğun kendilik algısına dönüşebilir.

“Ben katılamayan çocuğum.”
“Ben çekingenim.”
“Ben yapamam.”

Bunun yerine öğretmen ve aile çocuğun ritmini tanımalıdır.

“Yeni şeylere önce bakarak yaklaşıyorsun.”
“Hazır olduğunda katılman daha kolay oluyor.”
“Senin için küçük adımlarla başlamak daha iyi.”

Bu dil çocuğu sorunlaştırmaz.

Çocuk Grup İçinde Hata Yapmaktan Korkuyor Olabilir mi?

Evet.

Bazı çocuklar yanlış yapma ihtimaline çok duyarlıdır.

Şarkının sözünü unutmak, hareketi kaçırmak, resmi farklı yapmak, rolünü karıştırmak veya arkadaşlarının gülmesi onları kaygılandırabilir.

Bu çocuklar “hiç yapmamak” yolunu seçebilir.

Çünkü hiç yapmazsa hata da yapmaz.

Yetişkin bunu tembellik veya isteksizlik gibi görebilir. Oysa altında mükemmel yapma ihtiyacı olabilir.

Bu durumda öğretmen hata yapmanın doğal olduğunu modellemelidir.

“Ben de bazen şarkının sözünü karıştırıyorum.”
“Burada deniyoruz, doğru yapmak zorunda değiliz.”
“Herkesin hareketi farklı olabilir.”
“Resmin güzel olmak zorunda değil; senin olmalı.”

Bu yaklaşım çocuğun performans kaygısını azaltabilir.

Ailelerin Gösteri Beklentisi Çocuğu Etkiler mi?

Bazı anaokullarında yıl sonu gösterileri, özel gün performansları ve aile önündeki etkinlikler önemli yer tutar.

Aileler çocuklarını sahnede görmek isteyebilir.

Ancak her çocuk sahnede olmayı aynı şekilde taşıyamaz.

Bazı çocuklar sahneye çıkmayı sever. Bazıları ise kalabalık önünde donabilir, ağlayabilir veya katılmak istemeyebilir.

Aile çocuğun performansını sevgi ve gurur ölçüsü hâline getirmemelidir.

“Sen neden çıkmadın?”
“Herkes yaptı, sen yapmadın.”
“Bizi mahcup ettin.”
“Bir dahaki sefere mutlaka yapacaksın.”

Bu cümleler çocuğun grup etkinliklerine daha kaygılı yaklaşmasına neden olabilir.

Çocuğun sahneye çıkması değil, sürece kendi ritminde yaklaşabilmesi önemlidir.

Çocuk Etkinliği Evde Yapıyor Ama Okulda Yapmıyorsa Ne Anlama Gelir?

Bu çok sık görülür.

Çocuk okulda şarkı söylemez, ama evde aynı şarkıyı baştan sona söyler. Okulda dans etmez, ama evde hareketleri tekrar eder. Etkinlikte konuşmaz, ama eve geldiğinde detayları anlatır.

Bu durumda çocuk etkinliği öğrenmiştir. Ancak grup içinde görünür biçimde yapmaya hazır değildir.

Ev güvenli ve tanıdıktır. Aile yanında çocuk daha rahat açılır. Okulda ise arkadaşların ve öğretmenin bakışı vardır.

Bu bilgi aile için rahatlatıcı olabilir.

Çocuk katılmıyor gibi görünse de içeride etkinliği takip ediyor olabilir.

Öğretmen de bu olasılığı dikkate almalıdır. Katılım yalnızca sınıfta görünen davranışla ölçülmemelidir.

Öğretmen Çocuğu Zorlamalı mı, Davet mi Etmeli?

Öğretmenin görevi çocuğu tamamen kendi hâline bırakmak değildir.

Ama zorlamak da değildir.

En sağlıklı yaklaşım davet etmektir.

Davet, çocuğa katılım kapısı açar ama onu kapıdan itmez.

Zorlama ise çocuğun hazır olup olmadığına bakmadan onu etkinliğin içine sokar.

Davet dili şöyle olabilir:

“İstersen burada benim yanımda başlayabilirsin.”
“Bu tur izleyebilirsin, sonraki turda küçük bir hareket deneyebiliriz.”
“Senin için küçük bir rol var.”
“Hazır olduğunda aramıza gelebilirsin.”
“Birlikte ilk adımı atalım.”

Zorlama dili ise şöyledir:

“Herkes yapıyor, sen de yapacaksın.”
“Katılmak zorundasın.”
“Böyle duramazsın.”
“Haydi utanma, geç ortaya.”
“Arkadaşların bakıyor.”

Çocuk davet edildiğinde kendisini güvende hisseder. Zorlandığında ise etkinlikle ilişkisi gerilebilir.

Çocuğa Katılmama Hakkı Verilmeli mi?

Evet, ama bu hak çocuğun tamamen görünmez kalması anlamına gelmemelidir.

Çocuk bazı etkinliklerde izleyici olabilir. Bir tur katılmayabilir. Kenarda durabilir. Hazır olana kadar bekleyebilir.

Ancak öğretmen çocuğun sürekli dışarıda kalmasına da kayıtsız kalmamalıdır.

Katılmama hakkı ile terk edilme arasında fark vardır.

Sağlıklı yaklaşım şudur:

“Şimdilik izleyebilirsin. Ben senin burada olduğunu biliyorum. Hazır olduğunda küçük bir yerden katılmana yardım edeceğim.”

Bu cümle çocuğa hem özgürlük hem güven verir.

Grup Etkinlikleri Çocuğun Yaşına Uygun mu?

Bazı katılım sorunları çocuktan değil, etkinliğin yapısından kaynaklanır.

Etkinlik çocuğun yaşına göre fazla uzun, fazla yönergeli, fazla performans odaklı veya fazla beklemeli olabilir.

Okul öncesi çocuklar uzun süre oturup yönerge dinlemekte zorlanabilir. Özellikle küçük yaş gruplarında hareket, oyun ve duyusal deneyim daha doğal katılım yollarıdır.

Eğer grup etkinliği sürekli şu şekilde ilerliyorsa çocuk zorlanabilir:

• Uzun süre sessiz oturma,
• Tek doğru ürün beklentisi,
• Herkesin aynı anda aynı hareketi yapması,
• Fazla bekleme,
• Çok uzun açıklamalar,
• Hata yapmaya alan tanımama,
• Çocuğun ilgisini takip etmeme.

Bu durumda “çocuk katılmıyor” demeden önce etkinliğin çocuğa uygunluğu da sorgulanmalıdır.

Etkinlik Programı Çok Yoğunsa Çocuk Katılmak İstemeyebilir mi?

Evet.

Bazı okullarda çocukların günleri ardı ardına etkinliklerle doldurulur.

Müzik, İngilizce, sanat, drama, spor, dans, akademik hazırlık, masa çalışması…

Program zengin görünebilir. Ancak çocuk için sürekli yönlendirilmek yorucu olabilir.

Çocuk bir etkinlikten diğerine geçerken kendi oyununu sürdüremez, dinlenemez veya boşluk yaşayamazsa grup etkinliklerine direnci artabilir.

Her etkinliğe katılmak istememesi bazen “çok fazla yapılandırılmış zaman”a karşı bir işaret olabilir.

Anaokulunda nitelikli program, çocuğun her dakikasını etkinlikle doldurmak değildir. Serbest oyun, bahçe, dinlenme, gözlem ve kendi ritmini bulma zamanları da gereklidir.

Çocuk gelişiminde oyunun önemi, yapılandırılmış etkinliklerin yanında serbest ve anlamlı oyun alanlarının da korunması gerektiğini gösterir.

Grup Etkinliklerine Katılım Sosyal Gelişimi Nasıl Etkiler?

Grup etkinlikleri çocuk için önemli sosyal deneyimler sunar.

Çocuk:

• Bir grubun parçası olmayı,
• Sıra beklemeyi,
• Ortak ritme uymayı,
• Başkasını izlemeyi,
• Birlikte hareket etmeyi,
• Kendi sırasını beklemeyi,
• Yönerge takip etmeyi,
• Grup içinde görünmeyi

deneyimler.

Ancak bu beceriler baskıyla değil, güvenli tekrarlarla gelişir.

Çocuk etkinliklere zamanla, küçük adımlarla ve kabul gördüğünü hissederek katıldığında grup deneyimi olumlu olur.

Zorla katıldığında ise grup etkinliği kaygı alanına dönüşebilir.

Bu nedenle katılımın niteliği, katılımın kendisi kadar önemlidir.

Çocuk Grup Etkinliğine Hiç Katılmıyorsa Ne Yapılmalı?

Eğer çocuk hiçbir grup etkinliğine katılmıyor ve uzun süre yalnızca kenarda kalıyorsa öğretmen ve aile birlikte düşünmelidir.

Şu sorular sorulabilir:

• Çocuk serbest oyuna katılıyor mu?
• Arkadaşlarıyla ilişkisi nasıl?
• Öğretmeniyle güven ilişkisi var mı?
• Hangi etkinliklerde daha çok geri çekiliyor?
• İzleyici olarak bağlı kalıyor mu, yoksa tamamen kopuyor mu?
• Evde aynı etkinlikleri yapıyor mu?
• Grup içinde görünmekten mi çekiniyor?
• Yönergeleri anlamakta mı zorlanıyor?
• Duyusal olarak ses, kalabalık veya hareketten mi etkileniyor?
• Bu durum ne zamandır sürüyor?

Cevaplara göre küçük bir destek planı oluşturulabilir.

Örneğin önce birebir etkinlik, sonra iki kişilik küçük grup, sonra daha büyük gruba geçiş yapılabilir.

Aile Okulla Nasıl Konuşmalı?

Aile çocuğun grup etkinliklerine katılmadığını duyduğunda öğretmene suçlayıcı değil, merak eden bir dille yaklaşmalıdır.

Şu sorular yararlı olabilir:

• Hangi etkinliklere katılmakta zorlanıyor?
• Tüm etkinliklerde mi, bazı etkinliklerde mi oluyor?
• Kenarda dururken izliyor mu?
• Öğretmen davet ettiğinde nasıl tepki veriyor?
• Arkadaşlarıyla serbest oyuna katılıyor mu?
• Evde etkinliği tekrar ettiğini fark ettiniz mi?
• Küçük grup içinde daha rahat mı?
• Katılım için nasıl destek veriyorsunuz?
• Biz evde nasıl yardımcı olabiliriz?

Bu konuşmanın amacı çocuğu performansa zorlamak değil, onun katılım biçimini anlamaktır.

Bahçeşehir’de Anaokulu Seçerken Grup Etkinlikleri Nasıl Sorulmalı?

Bahçeşehir’de anaokulu arayan aileler genellikle okulun etkinlik programını merak eder.

Hangi branşlar var?
İngilizce kaç saat?
Sanat, spor, drama, müzik yapılıyor mu?
Haftalık program ne kadar dolu?

Bu sorular önemlidir. Ancak yalnızca etkinlik sayısına bakmak yeterli değildir.

Aileler şu soruları da sormalıdır:

• Çocuk etkinliğe katılmak istemediğinde ne yapıyorsunuz?
• Katılım zorunlu mu, davet temelli mi?
• Çocuk izleyerek kalabilir mi?
• Grup etkinliklerinde çekingen çocuklar nasıl desteklenir?
• Etkinlikler yaş grubuna göre nasıl düzenlenir?
• Ürün mü, süreç mi önemsenir?
• Çocuk sanat çalışmasını tamamlamazsa nasıl yaklaşılır?
• Gösteri ve performans beklentiniz nasıl?
• Serbest oyun ve bahçe zamanı programda yeterince yer alıyor mu?

Bu sorular okulun etkinlik anlayışını daha iyi gösterir.

Çünkü iyi anaokulu, çocuğa çok etkinlik yaptıran okul değil; çocuğun etkinlikle anlamlı ilişki kurmasını sağlayan okuldur.

Nova Anaokulu’nda Grup Etkinliğine Katılmak İstemeyen Çocuk Nasıl Desteklenir?

Nova Anaokulu’nda çocuğun grup etkinliğine katılmak istememesi hemen uyumsuzluk olarak değerlendirilmez.

Öğretmen önce çocuğun ne yaşadığını anlamaya çalışır.

Çocuk etkinliği izliyor mu?
Grubun dışında ama dikkatle takip ediyor mu?
Başlamak mı zor geliyor?
Görünür olmaktan mı çekiniyor?
Yönergeyi anlamakta mı zorlanıyor?
Ses, kalabalık veya hareket onu yoruyor mu?
Küçük bir davetle yaklaşabiliyor mu?
Yoksa genel olarak ilişkiden ve okul akışından mı kopuk?

Nova’da katılım yalnızca görünür performans olarak düşünülmez.

Bir çocuğun kenarda durup izlemesi de bazen katılımın ilk basamağıdır.

Öğretmen çocuğu zorla ortaya çıkarmaz. Ancak onu görünmez de bırakmaz.

“Şimdilik izleyebilirsin. Hazır olduğunda yanında olacağım.”

diyebilir.

Gerekirse çocuğa küçük bir rol, kısa bir hareket, malzemeye dokunma ya da öğretmenin yanında başlama imkânı sunulur.

Nova Anaokulu’nun çocuğa sunduğu önemli deneyimlerden biri şudur:

Katılmak zorunda bırakılmadan, katılmaya davet edilirim.

Bu fark önemlidir.

Çocuk kendi ritmine saygı duyulduğunu hissettiğinde, grup içinde daha güvenli biçimde var olabilir. Zorlanmadığında, etkinliğe yaklaşma cesareti zamanla artar.

Nova’da Etkinlik Değil, Çocuğun Etkinlikle Kurduğu İlişki Önemlidir

Nova’da etkinlik programı çocuğun üzerine yerleştirilen bir görev listesi gibi düşünülmez.

Sanat, hareket, müzik, drama, İngilizce, bahçe ve oyun; çocuğun gelişim alanlarını destekleyen karşılaşmalar olarak ele alınır.

Bu nedenle çocuğun yalnızca etkinliği yapıp yapmadığına değil, etkinlikle nasıl ilişki kurduğuna bakılır.

Bir çocuk boyaya hemen dalabilir.
Bir çocuk önce koklar, dokunur, bekler.
Bir çocuk arkadaşını izler.
Bir çocuk öğretmenin yanında durarak başlar.
Bir çocuk ilk hafta katılmaz, ikinci hafta küçük bir çizgi çeker.
Bir çocuk dans etmez ama ritmi ayağıyla tutar.

Bunların hepsi gözleme değerdir.

Çocuğu yalnızca tamamladığı ürünle ya da görünür performansıyla değerlendirmek, onun içsel sürecini kaçırmaya neden olabilir.

Nova’da amaç çocuğun her etkinlikte aynı biçimde katılması değil, kendi gelişimsel ritmi içinde etkinliklerle anlamlı bir bağ kurabilmesidir.

Aileler Evde Nasıl Destek Olabilir?

Çocuğu sorguya çekmeyin

“Bugün etkinliğe katıldın mı?” sorusu performans baskısı yaratabilir.

İzlemenin de bir katılım biçimi olabileceğini kabul edin

Çocuk okulda yapmadığı şeyi evde tekrar ediyorsa aslında etkinliği takip etmiş olabilir.

Utandırmayın

“Neden herkes yaptı da sen yapmadın?” cümlesinden kaçının.

Küçük denemeleri fark edin

Tam katılım değil, küçük adımlar da önemlidir.

Evde oyunla deneyin

Şarkı, dans, drama veya rol oyunlarını baskısız biçimde evde oynayabilirsiniz.

Öğretmenle konuşun

Hangi etkinliklerde zorlandığını ve okulun nasıl desteklediğini öğrenin.

Gösteri beklentisini abartmayın

Sahneye çıkmak her çocuk için kolay değildir.

Çocuğun mizacına saygı gösterin

Bazı çocuklar önce izler, sonra katılır.

Etkinlikten çok deneyimi önemseyin

“Ne yaptın?” kadar “Nasıl hissettin?” de önemlidir.

Zorlandığı alanı tek kimliği yapmayın

“Sen zaten katılmıyorsun” gibi etiketlerden kaçının.

Kullanılabilecek Cümleler

“Bugün izlemeyi tercih etmişsin.”

“Henüz katılmaya hazır olmayabilirsin.”

“Bazen önce bakmak iyi gelir.”

“Evde istersen birlikte deneyebiliriz.”

“Şarkıyı okulda söylemedin ama aklında kalmış.”

“Bir dahaki sefer küçük bir yerden başlayabilirsin.”

“Öğretmenin yanında durarak katılmak da bir başlangıç olabilir.”

“Her şeyi hemen yapmak zorunda değilsin.”

Kaçınılması Gereken Cümleler

“Herkes yaptı, sen neden yapmadın?”

“Çekingenlik yapma.”

“Bizi mahcup ettin.”

“Bir dahaki sefere mutlaka katılacaksın.”

“Bu kadar basit şeyi neden yapamıyorsun?”

“Arkadaşların güler.”

“Sen hep böylesin.”

Bu cümleler çocuğun katılımını artırmaktan çok, görünür olma kaygısını güçlendirebilir.

Ne Zaman Daha Yakından Değerlendirmek Gerekir?

Çocuğun bazı grup etkinliklerine katılmak istememesi çoğu zaman gelişimsel olarak anlaşılabilir.

Ancak şu durumlarda daha yakından değerlendirme yararlı olabilir:

• Çocuk hiçbir etkinliğe katılmıyorsa,
• Serbest oyuna da girmiyorsa,
• Öğretmenle ve arkadaşlarıyla ilişki kurmuyorsa,
• Grup etkinliklerinde yoğun panik veya donma yaşıyorsa,
• Uzun süre hiçbir ilerleme olmuyorsa,
• Evde de hiçbir oyun, müzik, hareket veya yaratıcı etkinliğe ilgi göstermiyorsa,
• Duyusal hassasiyetler belirgin görünüyorsa,
• Dil veya yönerge takibi güçlüğü katılımı etkiliyorsa,
• Çocuk okuldan etkinlikler nedeniyle kaçınmaya başlıyorsa,
• Katılmama belirgin bir olaydan sonra başladıysa.

Bu durumda çocuğun yalnızca “katılmaması” değil; genel okul deneyimi, sosyal ilişkileri, duygusal güveni, mizacı ve gelişimsel ihtiyaçları birlikte ele alınmalıdır.

Sonuç: Katılım Bazen İzleyerek Başlar

Çocuk grup etkinliğine katılmak istemiyor dediğimizde, bunu hemen uyumsuzluk, isteksizlik veya çekingenlik olarak adlandırmak kolaydır.

Ama çocuklukta katılım her zaman yetişkinin beklediği biçimde görünmez.

Bazı çocuklar ortaya çıkarak katılır.
Bazıları önce izler.
Bazıları küçük bir hareketle başlar.
Bazıları öğretmenin yanında durarak cesaret toplar.
Bazıları evde tekrar eder.
Bazıları birkaç denemeden sonra gruba yaklaşır.

Önemli olan çocuğu zorla etkinliğe sokmak değil, etkinliğe yaklaşabileceği güvenli yollar açmaktır.

Çocuk katılmaya davet edildiğinde ama zorlanmadığında, kendi ritmini koruyarak grup içinde yer bulabilir.

Anaokulunda grup etkinlikleri çocuğun sosyal, duygusal, bedensel ve yaratıcı gelişimi için değerlidir. Ancak bu değer, etkinliğin yapılmasından çok çocuğun o etkinlikle nasıl karşılaştığında ortaya çıkar.

Çocuk görülür, anlaşılır ve küçük adımlarla desteklenirse, katılım zamanla daha sahici hâle gelir.

Nova Anaokulu’nda çocukların grup etkinliklerine, oyunlara ve yaratıcı süreçlere kendi ritimleriyle nasıl eşlik edildiğini öğrenmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Çocuk grup etkinliğine katılmak istemiyor ne yapılmalı?

Önce çocuğun neden katılmadığı anlaşılmalıdır. İzliyor mu, çekiniyor mu, yönergeyi mi anlamıyor, görünür olmaktan mı kaygılanıyor? Zorlamak yerine küçük ve güvenli davetlerle desteklemek gerekir.

Grup etkinliğine katılmamak okul uyum sorunu mudur?

Her zaman değildir. Çocuk okulun diğer alanlarında rahat olabilir ama bazı grup etkinliklerinde görünür olmaktan çekinebilir. Genel okul uyumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Çocuk etkinliği okulda yapmıyor ama evde yapıyorsa ne anlama gelir?

Bu durum çocuğun etkinliği takip ettiğini, ancak grup içinde görünür biçimde yapmaya hazır olmadığını gösterebilir.

Öğretmen çocuğu etkinliğe zorlamalı mı?

Hayır. Öğretmen çocuğu zorlamak yerine davet etmeli, küçük roller ve güvenli başlangıçlar sunmalıdır.

Çocuk sürekli etkinliklere katılmıyorsa ne zaman destek alınmalı?

Çocuk hiçbir etkinliğe ve serbest oyuna katılmıyor, öğretmenle ve arkadaşlarıyla ilişki kurmuyor ya da yoğun kaygı yaşıyorsa aile ve okul birlikte daha ayrıntılı değerlendirme yapmalıdır.